Trang chủ » Đông Lỗ-Ứng Hòa

Về Đào Xá, nghe hùng ca “Tiến về Hà Nội”

Về Đào Xá, nghe hùng ca “Tiến về Hà Nội”
 
KTĐT - Làng Đào Xá, xã Đông Lỗ, huyện Ứng Hòa được biết đến là ngôi làng duy nhất cả nước có nghề truyến thống làm nhạc cụ dân tộc.Nhưng ít ai biết rằng, đây còn là nơi nhiều cơ quan trung ương của Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa sơ tán về hoạt động sau năm 1945, tránh sự lùng sục ráo riết của quân Pháp.
 

 Đây cũng chính là nơi gieo cảm xúc cho cố nhạc sĩ Văn Cao sáng tác bài hát "Tiến về Hà Nội" với những nốt nhạc oai hùng đón mừng đoàn quân chiến thắng.

Đào Xá là ngôi làng nằm ở phía Nam của huyện Ứng Hòa, xưa thuộc Viên Kiệu xã, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Hạ, cách thị trấn Vân Đình 20km, xa trung tâm Thủ đô 50km và tiếp giáp với tỉnh Hà Nam. Nơi đây có vị trí chiến lược quan trọng, là vành đai bảo vệ An toàn khu Cháy thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

"Tiến về Hà Nội" và trận càn "Kănguru"

Chúng tôi về Đào Xá trong một ngày Thu đầy nắng, khi nhân dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung đang tưng bừng kỷ niệm 66 năm Cách mạng tháng Tám thành công. Ông Đào Việt Mùi, Bí thư Chi bộ thôn Đào Xá, một thầy giáo về hưu còn nhớ như in những thời khắc lịch sử diễn ra trong làng cách đây hơn nửa thế kỷ. Đó là thời kỳ những năm 1946 - 1949, khi một số cơ quan trung ương như Bộ Y tế, Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa sơ tán về đây hoạt động.

Trong số các văn nghệ sĩ cứu quốc về Đào Xá lúc đó, có cố nhạc sĩ Văn Cao. Và bản hùng ca "Tiến về Hà Nội" được người nhạc sĩ tài hoa này sáng tác tại đình làng vào mùa Xuân năm 1949. Đặc biệt hơn, đội thiếu nhi của Đào Xá là những người đầu tiên được chính tác giả dạy bài hát này, trong đó ông Đào Văn Tục và bà Tạ Thị Trực (hiện đã gần tuổi 80), là hai người đầu tiên được nhạc sĩ dạy hát.

Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà ngói đơn sơ, mộc mạc nằm trong ngõ 12, cũng chính là nơi nhạc sĩ Văn Cao từng ở, bà Trực vô cùng bất ngờ khi lần đầu tiên có nhà báo đến hỏi chuyện cách đây hơn 60 năm. "Lúc bấy giờ tôi mới chỉ 12 - 13 tuổi. Chúng tôi được gọi ra sân đình Đào Xá, xếp thành hai hàng, dậm chân theo nhịp một - hai để tập hát bài "Tiến về Hà Nội". Ông Văn Cao khoác đàn ghi ta (đàn do người Đào Xá làm), bắt nhịp cho cả đội cùng hát: “Trùng trùng quân đi như sóng. Lớp lớp đoàn quân tiến về…" - bà Trực bồi hồi kể lại.

Chiến công lớn nhất của cán bộ, nhân dân Đào Xá nói riêng, xã Đông Lỗ nói chung là góp phần đẩy lùi trận càn "Kănguru" (hình chiếc túi) của giặc Pháp năm 1952. Ngày 28/5/1952, Pháp huy động 13 tiểu đoàn với xe lội nước, pháo cao xạ, máy bay và bộ binh vây chặt khu Cháy từ Cầu Giẽ qua Đồng Văn, Đường 60 (tỉnh Nam Hà cũ) lên Thành Bồ, Vân Đình và về khu Cháy, nhằm cất vó toàn bộ An toàn khu. Là vành đai bảo vệ, cung cấp lương thực, lực lượng cho An toàn khu Cháy, nơi các đồng chí Đỗ Mười, Hoàng Quốc Việt, Văn Tiến Dũng về hoạt động, Đông Lỗ là điểm đầu tiên Pháp càn quét.

Với tinh thần thà hy sinh chứ nhất định không chịu đầu hàng, quân và dân xã Đông Lỗ đã kìm chân địch trong hai ngày đầu (28 và 29/5). Đến ngày thứ ba, khi địch phá được vòng vây để tiến vào An toàn khu ở Trầm Lộng thì các đồng chí lãnh đạo cấp cao của ta đã kịp di chuyển; địch bị tiêu diệt rất nhiều, trong đó có quan hai Pháp. Sau trận càn này, tỉnh Hà Đông khi đó được Bác Hồ gửi thư khen.

Đô thị có từ thời chiến

Đến Đào Xá, chúng tôi vô cùng ấn tượng với những con đường, nẻo ngõ được trải bê tông khá sạch sẽ. Bí thư Chi bộ Đào Việt Mùi tự hào cho biết: "Hơn 60 năm nay, ở Đào Xá nhà đã có số, ngõ có tên như trên thành phố bây giờ". Theo lời kể của ông Mùi, nếp sống văn minh đã được thực hiện từ những năm 1946 - 1949, khi Bộ Văn hóa về đây hoạt động. Khởi đầu từ quán cà phê Tư Mỹ nổi tiếng một thời, đến quán bánh cụ Đang lúc nào cũng nghìn nghịt khách… Đến nay, trong làng vẫn có nhiều hàng quán bày bán đủ các mặt hàng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân. 100% đường làng, ngõ xóm của Đào Xá đã được bê tông hóa. Những tên ngõ như Nguyễn Thái Học, Kim Đồng… ngày xưa đã được chuyển sang đánh số từ 1 - 13. Mười ba con ngõ - mười ba nét đẹp, giản dị mà tinh tế với những bức tường gạch vững chãi hoặc tường cay gạch cổ phủ giàn hoa leo xanh mát.

Dọc đường trục chính của thôn Đào Xá được trồng đủ các loại cây xanh từ nhãn, bưởi cho tới bằng lăng, phượng vĩ… Dưới tán cây ấy là những chiếc ghế đá tự tạo, do người dân các xóm ngõ đóng góp tiền xây dựng. Đây cũn là ngôi làng duy nhất có 2 dãy ao dọc theo làng làm nơi thư giãn, cải thiện môi trường sống. Từ năm 2009, nghề chế tác nhạc cụ dân tộc của Đào Xá đã được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội công nhận là làng nghề truyền thống. Hiện trong làng còn khoảng 20 hộ làm đàn, cho thu nhập ổn định.

Hòa chung phong trào xây dựng nông thôn mới của Thủ đô và cả nước, Đào Xá cùng các thôn khác của xã Đông Lỗ như Viên Đình, Thống Nhất, Ngọc Trục… đang ngày càng có nhiều bước chuyển mình rõ rệt. Ông Dương Văn Sửu, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Lỗ cho biết, từ nay đến năm 2015, xã chủ trương xây dựng vùng lúa hàng hóa trên 200ha tại các thôn Viên Đình, Đào Xá, Nhân Trai…; xây dựng vùng rau an toàn, trồng nấm, hoa cây cảnh 1,5ha. Đồng thời qui hoạch vùng nuôi trồng thủy sản kết hợp chăn nuôi diện tích 74ha và vùng chăn nuôi tập trung xa khu dân cư diện tích 31ha. Hy vọng, đây sẽ là những hướng đi vững chắc nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho bà con nông dân.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Thực dân Pháp, lực lượng vũ trang và nhân dân xã đã tổ chức trực tiếp chiến đấu trên 150 trận lớn, nhỏ; tiêu diệt 2.538 tên địch, bắt sống 1.069 tên, thu hồi 137 khẩu súng các loại, phá hủy 300 xe cơ giới, 50 khẩu pháo, hàng chục xe bọc thép, 2 máy bay, 12 xe tăng và nhiều đồ dùng quân sự khác. (Trích lịch sử Đảng bộ xã Đông Lỗ)

 

Lưu bút

Viết lưu bút: